Allgemein

Otofaji

Otofaji yunanca ‘kendi kendini yeme’ anlamına gelmektedir. Otofoji kavramı 1970’li yıllarda yapılan bir takım araştırmalarda ilk defa fark edilmiştir.

Hücrelerin sağlıklı ve verimli kalması için insan organizmamızın en önemli programlarından biri olan otofaji’yi bu yazıda anlaşılır şekilde özetlemek istedim.

Otofaji nedir?

Bu işlemle, vücut hücrelerimiz kendi kullanılamaz bileşenlerini imha eder. Değişmiş proteinler ve hasar görmüş bileşenler kendi kendini yiyerek hücrelerimiz tarafından yeni yapı taşları ve ya enerji kaynağı olarak kullanılır. Otofaji olmadan, bu hücresel atık hücreye yerleşir ve er ya da geç hücrenin işlev görmesini engeller.

Otofaji, bir yandan açlık dönemlerinde alternatif bir sistemi iken, aynı zamanda hücrelerin temizliği ve yenilenmesi için de önemli bir işlemdir. Bu süreci bir nevi “arınma” olarak adlandırabiliriz. İşlevsel otofaji, kanser, demans, kalp hastalığı ve bakteriyel istila gibi hastalıklara karşı korur. Bozulmuş hücreler, birikintiler ve kötü huylu bakteriler, erken aşamada imha edildiği için birikme ihtimali çok düşüktür.

Fareler ile yapılan deneylerde öğünler arasında uzun aralıkların ve oruç tutmanın organizmanın canlılığı ve yaşam süresi üzerinde çok etkili bir faktör olduğunu ispatlanmıştır. Araştırmalar, bu aralıklı yemenin tüm olumlu etkilerinin insan organizması için de geçerli olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla çok sık yemek yeme hücrenin kendi kendini temizleme sürecini engeller. Hücre dışarıdan sürekli enerji beslemesiile otofaji engellenir.

Sık aralıklarla sık yemek ve atıştırmak, tamamen doğamız dışında bir harekettir. İnsanoğlu evrimsel bakış açısıyla yalnızca çok kısa bir zamandır sürekli gıda erişimine sahip. Bir avcı-toplayıcı olarak insan, bir öğün yemek yedikten sonra uzun bir süre aç kalır; hatta bu sırada tekrar yiyecek bulmak için çoğu zaman kilometrelerce seyahat etmek zorunda kaldı. Bu şartlar altında, hücrenin kendi kendini temizleyebilir ve kilo alma ihtimali yoktur.

İnsülin seviyelerindeki sürekli artış, bu hususta engel olarak görünmektedir. İnsülin, besinlerin vücudun enerji rezervlerinde (yağ olarak) depolanmasını teşvik eden hormondur. Sürekli insülin salınımı ile vücut sürekli olarak dışarıdan yeterli enerjinin sağlandığının sinyalini alır ve böylece kendi rezervlerinde ki depolanmış enerjiyi sindirmesi gerekmez.

Otofaji sürecinin 14-17 saatlik kalori yoksunluğu döneminden başladığına inanılmaktadır.

Hücrelerimizdeki otofajiyi artıran faktörler:

  • Oruç Aşamaları (14 – 17 saat arası)
  • Kalori kısıtlaması
  • Spor
  • Bazı yiyecekler ve maddeler: yerken bile, hücresel çöplerin atılmasını sağlayan birkaç yiyecek ve maddeler tanımlanmıştır

Örneğin kahve, bir otofaji mekanizması tetikleyicisidir. Toplum olarak severek tükettiğimiz kahvenin diyabet veya lipit metabolizması bozuklukları gibi çeşitli metabolik hastalıklar üzerinde de son derece olumlu etkileri olduğunu göstermektedir.

Kahve tüketiminden bir ila dört saat sonra, incelenen tüm organlarda güçlü bir otofaji uyarımı gerçekleşir. Bu durum aynı zamanda kafeinsiz kahve için de geçerlidir, yani kafein kaynaklı değildir. Araştırmacılar kahvede bulunan ‘polifenol’ adı verilen fitokimyasalların bu etkiye sahip olduğundan şüphelenmektedir. Ancak dikkatli olun: hayvansal protein tekrar otofajiyi bloke eder, bu yüzden kahveye inek sütü koymayın! Sadece siyah, ve hiç olmazsa Badem sütü kullanabilirsiniz.

Bilim insanları yaptıkları incelemelerde otofajinin bir birini takip eden bir dizi olayla gerçekleşip kontrol edildiğini saptadı. Otofaji olayında çeşitli proteinler ve protein komplekslerinin her biri, keseciklerin (otofagozom) başlangıcında ve oluşumunda önemli bir aşamasını düzenleyip kontrol ediyor.

2017 yılında Yoshinori Ohsimu, stres faktörlerinin otofaji mekanizmasını nasıl başlattığını ve keseciklerin (otofagozom) nasıl oluştuğunu aşamaları ile belirgin bir şekilde anlatarak bilim dünyasında ses getirmiş ve bu çalışma için Nobel Tıp Ödülünü kazanmıştır.

Özetle:

Olumsuz birşeymiş gibi gözükse de hücre bileşenlerinin yenilenmesi ile ihtiyaç duyulan enerjiyi ve yapı taşlarını hızlı bir şekilde tedarik etmekdir otofaji. Bu nedenle, açlık gibi stres faktörlerinde hücresel tepki verilmesinde önemli bir rol üstleniyor. Üstelik yaşlanmamızda, Hastalıklar sonucunda vücutta bulunan bakteri virüslerin saf dışı edilmesinde otofaji rol almaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s