Allgemein

Uyku ve kilo

Uyku süresi ve uyku kalitesi tüm sistemimizi etkiler. Son yıllarda uykunun sağlığımız ve kilomuz üzerinde ki etkisi yakından incelenip araştırılmakta.

Araştırmalara göre uykumuz yediğimiz miktarı, metabolizma hızımızı, kilomuzu ve bağışıklık sistemimizi etkiler. Bunlardan ziyade genlerimizi bile değiştirebildiğini biliyoruz. 2013 yılında ingiliz araştırmacılar bir hafta boyunca uykusuzluğun 711 genin fonksiyonunu değiştirdiğini bulmuşlardır.

Günümüz stresli yaşam tarzıyla bir çok kişinin yeterince uyumadığını sizde kendiniz ve çevrenizden biliyorsunuz ve duyuyorsunuz muhtemelen. Uyku süresinden daha çok uyku kalitesini dikkate almamız gerekir. 6 saat mışıl mışıl uyku mu daha verimli, 8 saat yatakta dönüp durmak mı? Aslında kolay gibi gelse de araştırması da soruları cevaplaması da oldukça zor bir konu.

Sirkardiyen ritim

Sirkadiyen ritim, latince circa (yaklaşık) ve diem (bir gün) kelimelerinden türemişdir. İnsanların en belirgin sirkadiyen ritmi, tahmin edilebileceğiz üzere uyku ve uyanıklık döngüsünüdür. Organizmamız belli bir döngü halinde bazı hormonların salınımları da beraberinde getiriyor. Vücudumuzun hormonal üretimi bu 24 saatlik döngü boyunca ilerliyor.
Yani vücudumuzda bir nevi biyolojik saat bulunur. Bu saat insan tarihi boyunca ışık ve karanlık, yani gece ve gündüz, tarafından kuruluyor. Kısacası sirkadiyen ritmin temeli vücudumuzda ama ışık ısı gibi dış etkenler da bu ritmi etkileyebiliyor. Şöyle ki, biz hafta sonu bir saat daha fazla uyumak isteyebiliriz ama güneş ışınları odamıza girince sirkadiyen ritmimiz bizi uyandırmak için yeniden ayarlanır.

İnsan vücudu mükemmel bir sisteme sahiptir

Örneğin sabahları uyanmamız ve güne hazırlanmamız için stres hormonu olan kortisol salgılanır. Hücre yenileyici ve bağışıklık sistemini düzenleyici etkisi bulunan melatonin hormonunun salgılandığı saatlerde (23:00-05:00) uyumayan ya da yetersiz uyuyan kişilerde depresyon, anksiyete, migren, fibromiyalji ve kronik yorgunluk sendromları görülebiliyor. Bir misal da leptin hormonu temsil eder. Leptin hormonunun görevlerinden biri depoda birikmiş yağların kan şekerini yükseltip enerji olarak kullanılmasını sağlamaktır. Evet bir öğünün ardından 4-5 saat bir şey yenmezse salgılanan hormon olarak bilinir genelde, fakat leptin hormonunun en fazla ve yüksek düzeyde salgılandığı zaman gece saat 02:00-05:00 arası. Akşam geç vakitte yenen yemek bu hormon salımını olumsuz etkiler.

Modern yaşamın uyku saatleri üzerine olumsuz etkisi, vadiyeli çalışma zorunluluğu ya da uzun uçak seyahatleri, sirkadiyen ritmi bozabiliyor. Kısa sürelik bozukluklar sorun temsil etmesede, uzun vadede kronik sirkadiyen bozukluklar karşımıza hastalık olarak çıkabilir. Öyle ki uzmanlar bu döngünün bozulmasının Tip 2 diyabet, metabolik sendrom, kalp-damar hastalıkları, depresyon, Alzheimer ve çeşitli bağışıklık sistemi hastalıkları riskini artırdığına dikkat çekiyor.

Yetersiz uykunun kilo aldırdığını hepimiz duymuşuzdur. Peki, ama neden?

Yapılan çalışmalara kadın ve erkeklerde farklı hormonlar etkilendiğini göstermiştir, fakat sonuç hep aynı: Kilo alımı. Uykusunu alamayan erkeklerde beynimize açlık sinyalini ileten Ghrelin hormonunun daha fazla salgılandığını biliyoruz dolayısıyla yeterince uykusunu alamamış erkekler daha sık ve çok acıkırlar. Kadınlarda ise uykusuzluk Ghreline etki etmez, tokluk hissinde etkisi olan GLP 1 hormonunu düşürür, dolayısıyla daha fazla yedirir ve yine kilo alınır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s